ARTICLES
   
     
    ๔. ความใกล้ชิด (Closure)
    รูปร่างหรือรูปทรงที่มีความคุ้นเคย ย่อมให้ความรู้สึกสมบูรณ์มากกว่ารูปร่างหรือรูปทรงที่ไม่คุ้นเคย เมื่อสายตาของเราสัมผัสกับเส้นตรง เส้นโค้ง หรือรูปร่างที่คุ้นเคย ความรู้สึกใกล้ชิดย่อมเกิดขึ้น ถ้าความใกล้ชิดเกิดขึ้นอย่างง่ายดายหรือง่ายเกินไป ความรู้สึกน่าเบื่ออาจจะเกิดขึ้นด้วย
 
   
    รูปและพื้น (Figure and Ground)
    กฎพื้นฐานของการรับรู้คือ เราสามารถสร้างความสัมพันธ์ของรูปและพื้นให้เกิดขึ้น การมองเห็นและความรู้สึกรับรู้สามารถแยกแยะวัตถุออกจากสภาพแวดล้อมได้ คล้ายกับการอ่านหนังสือ เราสามารถแยกตัวหนังสือซึ่งเป็นรูป (figure) ออกจากพื้นกระดาษ (ground) ได้ บ่อยครั้งความสัมพันธ์ระหว่างรูปและพื้นแสดงพลังและความคลุมเครือ (dynamic and ambiguous) และสามารถให้การรับรู้ที่ท้าทายได้มากกว่าหนึ่งทาง ปัญหารูปและพื้นเป็นปัญหาท้าทาย การรับรู้เป็นเรื่องของความสัมพันธ์ระหว่างบริเวณว่างบวกและลบ (Positive and Negative Space) หลักการรูปและพื้นหรือบริเวณว่างบวกและลบนี้มีความสำคัญยิ่งต่อการออกแบบ นักออกแบบจะต้องตระหนักหรือรู้สึกด้วยตัวของเขาเอง ในเรื่องของบริเวณว่างหรือพื้นที่ คงเหลือ (Left-over Space or Ground) ทุกครั้งที่เขาสร้างรูปทรงให้เกิดขึ้น
 
   
การรับรู้พิเศษ  

นอกจากการรับรู้ที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะรับความรู้สึก ตา หู จมูก ลิ้น ผิวหนังแล้ว มนุษย์ยังมีการรับรู้พิเศษ “Extrasensory Perception” (ESP.) หรือความรู้สึกที่หก (The Sixth Sense) ซึ่งเป็นการรับรู้ที่มิได้เกิดจากอวัยวะรับความรู้สึก ตา หู จมูก ลิ้น ผิวหนังโดยตรง เช่น การรับรู้ของคนตาบอด นาฬิกาชีวภาพ (bioclock) โทรจิต (telepathy) การสะกดจิต (hypnosis) ลางสังหรณ์ (premonition) เป็นต้น

 

ภาพยนตร์เรื่อง “At First Sight” (การมองเห็นครั้งแรก) ซึ่งนำแสดงโดย เวล คิลเมอร์ (Val Kilmer) เป็นเรื่องของชายหนุ่ม (เวอร์จิล) ที่ตาบอดด้วยต้อกระจกมาตั้งแต่วัยทารก เขาไม่สามารถรับรู้ภาพหรือจำภาพอะไรได้ เป็นคนเฉลียวฉลาดที่เรียนรู้จากประสาทสัมผัสทั้งสี่ (ยกเว้นตา) รวมทั้งความสามารถใน ESP. ที่บูรณาการการรับรู้จากอวัยวะรับความรู้สึกที่มีอยู่กับจินตนาการที่งดงามของเขา เป็น Scientific ESP. ที่อธิบายได้ ชายหนุ่มคนนี้อาศัยอยู่ในเมืองเล็กที่สงบร่มรื่น หญิงสาว (เอมี) สถาปนิกคนสวยจากนิวยอร์คมาพักผ่อนในเมืองเล็ก เธออาจเปลี่ยวเหงาจากการหย่าจากสามีสถาปนิก ที่แม้หย่าขาดแล้วก็ยังคงทำงานอยู่ในบริษัทเดียวกัน เป็นเพื่อนกัน

 

ตัดกลับมาที่การพบกันของชายหนุ่มและหญิงสาวในเมืองเล็ก การได้พบปะพูดคุยกันโดยบังเอิญ ได้ไปยืนอยู่ในท้องทุ่งและธรรมชาติ ได้หลบฝนอยู่ในอาคารเก่าด้วยกัน การพรรณนาถึงความรู้สึกอื่นๆ ทำให้หญิงสาวชื่นชมใน ESP. ของชายหนุ่มมาก เป็นช่วงเวลาเดียวกับที่วงการแพทย์สามารถผ่าตัดต้อกระจกให้หายและมองเห็นได้ จากข่าวหนังสือพิมพ์และความพยายามของหญิงสาว ทำให้เธอติดต่อกับหมอและ เกลี้ยกล่อมให้ชายหนุ่มเดินทางเข้าสู่นิวยอร์คและยอมผ่าตัดได้ นับเป็นกรณีศึกษาที่เป็นข่าวฮือฮามาก เมื่อถึงเวลาเปิดตาดูโลก เขาทั้งตกใจทั้งหวาดกลัวและวิตกกับแสง ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหวเบื้องหน้า ภาพที่เขาไม่ เคยเห็นมาตลอดชีวิต เขาต้องทำความเข้าใจกับพฤติกรรมของมนุษย์เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สีหน้าและแววตาของผู้คน รวมทั้งหญิงสาว ประเด็นสำคัญ เขาต้องปรับ ESP. อันประณีตงดงามของเขา มาสู่การรับรู้ภาพที่สับสนวุ่นวายและไม่คุ้นชิน จากชีวิตและความรู้สึกนึกคิดที่งดงามสงบสันติ ทุกสิ่งทุกอย่างได้เปลี่ยนไป

 

เขาเห็นภาพวูบดำผิดปกติ ด้วยวิทยาการที่เพิ่งเริ่มต้น หมอแจ้งว่า เขาจะต้องกลับไปสู่โลกมืดอีกครั้ง เขาทุกข์และแสวงหาความสุขก่อนที่ตาจะบอดลงอีกครั้ง ก่อนที่จะกลับไปสู่โลก ESP. เขาจากหญิงสาวเพื่อเปิดโอกาสให้หญิงสาวกลับไปสู่สามีที่ยังคงมีความรักซ่อนเร้นอยู่ กลับไปอยู่เมืองเล็ก เปิดโอกาสให้พี่สาวมีอิสรภาพ หลังจากที่ต้องอมทุกข์รับผิดชอบดูแลเขามาตั้งแต่เด็กจนหนุ่ม กลับไปสู่ความสุขในโลกของความมืด ในโลกของ ESP. ที่สง่างามของเขา พร้อมกับมีสุนัขที่ซื่อสัตย์เป็นเพื่อนและนำทาง และดูเหมือนเรื่องนี้จะเป็นเรื่องจริง

 
   
ในการสร้างสรรค์ศิลปะหรือศิลปินจะต้องมีโลกของ ESP. อยู่ด้วย
 
 
   
   
การรับรู้และจินตภาพ
คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
๒๕๔๔
 
 
  Copyright @ 2013 Marneumek All rights reserved.